Ova studija teži da identifikuje uzroke niske efikasnosti visokog obrazovanja u Srbiji. Efikasnost se generalno posmatra u smislu produžavanja studiranja preko nominalnog trajanja, ponavljanja određene godine studija, kao i stope završavanja studija i odustajanja od studija.
Niska efikasnost visokog obrazovanja (u ovom slučaju niska efikasnost studiranja) doprinosi slabom iskorišćavanju ograničenih resursa, kao i povećavanju troškova za pojedinačnog studenta, njegovim odlaganjem prelaska na tržište rada.
Prethodne kvantitativne studije (Vukasović, u pripremi, više pogledajte ovde) efiasnosti visokog obrazovanja (u smislu efikasnosti studiranja), koje su se odnosile na programe pre primene "Bolonje" (pre 2005. godine), pokazuju da je efikasnost veoma niska:
-
- Stopa odustajanja je procenjena na 45%, odn. stopa završavanja studija je 55%. Međutim, trebalo bi napomenuti da je ovo samo procena, s obzirom da postojeći statistički sistem prikupljanja podataka ne dozvoljava tačno izračunavanje;
-
- Prosečna dužina studija (na osnovu onih koji su ih završili) je duža od nominalnog trajanja za sve studijske programe. Na primer, za 2-godišnje studije na višim školama prosečna dužina studija je 4,2 godine, za 4-godišnje studije na fakultetima je prosečna dužina studija skoro 6,8 godina, a za 6-godišnje studije je 7,6 godina;
-
- Stopa ponavljanja godine je najveća za drugu godinu studija (skoro 46%), a slede treća godina (oko 40%) i prva godina studija (više od 25%);
-
- U proseku, potrebno je 1,45 godina da bi se upisala naredna godina studija.
Bivarijatne analize kvantitativnih podataka takođe pokazuju statistički značajnu relaciju između, s jedne strane različitih pokazatelja efikasnosti studiranja, i s druge strane pola i obrazovanja roditelja. Pored toga, postoji i značajna relacija između tipa srednjeg i tipa visokog obrazovanja.
Ova studija se usmerava na ustanove univerzitetskog i neuniverzitetskog visokog obrazovanja u Srbiji. Zasniva se na ispitivanju stratifikovanog reprezentativnog uzorka studenata, kao i nastavnka u različitim studijskim programima i ustanovama visokog obrazovanja. Istraživanje se fokusira na one faktore koji doprinose niskoj efikasnosti tokom studija, odn. na stopu ponavljanja i vreme potrebno da bi se upisala naredna godina studija.
Rezultati ove studije će biti značajni za dalji razvoj visokog obrazovanja u Srbiji zbog sledećeg:
-
- Uporediće stare (pre 2005. godine) i nove ("bolonjske") programe u smislu efikasnosti studija. Time će se dati i prva procena da li su novi programi uspeli da reše neke probleme uočene kod starih programa, kao npr. nerealno opterećenje, rigidna struktura studija, neodgovarajuća metodologija nastave i ocenjivanja;
-
- Pružiće informacije koje su značajne za razvijanje novog sistema finansiranja visokog obrazovanja. Rezultati istraživanja će dati podatke o tome koje društvene grupe imaju korist od visokog obrazovanja koje finansira država (finansirani iz budžeta) i koji faktori utiču na njihov uspeh tokom studiranja, što je u vezi i sa pitanjem jednakosti i procene da li se javna izdvajanja optimalno koriste;
-
- Pružiće informacije koje su značajne za buduće studije koje će se baviti ekonomijom visokog obrazovanja, pre svega one koje se odnose na javnu i privatnu dobit iz visokog obrazvanja;
-
- Studija će dati dublju analizu pitanja socio-ekonomske nejdnakosti u visokom obrazovanju, čime će se omogućiti poređenje sa sličnim studijama sprovedenim u inostranstvu ili međunarodnim studijama o dostupnosti visokog obrazvanja.
Projekat se realizuje uz podršku CERGE-EI.
Za više informacija o ovom istraživanju možete se obratiti Martini Vukasović.
